Wizyta u seksuologa: jak wygląda, ile kosztuje i kiedy warto się umówić

Dla wielu osób decyzja o wizycie u seksuologa to jedno z najtrudniejszych postanowień do podjęcia. Nie dlatego, że problem jest nieistotny, ale dlatego, że towarzyszy mu wstyd i brak wiedzy o tym, co właściwie czeka za drzwiami gabinetu. Wokół wizyty u seksuologa funkcjonują wyobrażenia o krępujących badaniach, ocenianiu i pytaniach, o których trudno mówić na głos.

Rzeczywistość jest jednak znacznie spokojniejsza. Konsultacja u seksuologa to przede wszystkim rozmowa: uporządkowana, prowadzona przez osobę, która słyszała już bardzo różne historie i nie reaguje na nie zdziwieniem. Nie musisz mieć gotowej diagnozy ani precyzyjnych słów na to, co Cię niepokoi, a o swojej seksualności możesz mówić własnym językiem.

W tym tekście znajdziesz konkretne odpowiedzi: jak wygląda wizyta u seksuologa krok po kroku, jakie pytania mogą paść, jak się przygotować, ile to kosztuje i w jakich sytuacjach lepiej nie odkładać konsultacji na później.

Czym zajmuje się seksuolog i z czym można przyjść?

Seksuolog to specjalista zajmujący się zdrowiem i funkcjonowaniem człowieka w sferze seksualnej – zarówno jej biologicznym, jak i emocjonalnym oraz relacyjnym wymiarem. Seksuologia łączy wiedzę medyczną
i psychologiczną, dlatego zakres pracy seksuologa może obejmować różne obszary: od funkcjonowania organizmu i gospodarki hormonalnej, przez przekonania i emocje, po komunikację i bliskość w relacji. Jedni specjaliści posiadają specjalizację lekarską, inni pracują jako psycholodzy i psychoterapeuci z przygotowaniem seksuologicznym, a część koncentruje swoją praktykę na pracy z młodzieżą, osobami po doświadczeniu przemocy albo w obszarze tożsamości płciowej.

Najczęstszy powód zgłoszenia to konkretna trudność, która utrzymuje się od miesięcy i zaczyna negatywnie wpływać na codzienne funkcjonowanie. Do gabinetu przychodzą osoby mierzące się z:

• zaburzeniami erekcji: erekcja pojawia się słabiej, znika w trakcie zbliżenia albo zawodzi tylko w niektórych sytuacjach,
• przedwczesnym wytryskiem lub trudnością z osiągnięciem ejakulacji,
• obniżonym popędem płciowym, spadkiem ochoty na seks u jednej lub obu osób w związku,
• brakiem orgazmu i satysfakcji seksualnej, mimo prawidłowego funkcjonowania organizmu,
• bólem podczas stosunku, napięciem mięśni, lękiem przed penetracją,
• różnicami w potrzebach seksualnych, konfliktami oraz stopniowym oddalaniem się od siebie,
• pytaniami dotyczącymi orientacji seksualnej, tożsamości płciowej lub wstydu wobec własnego ciała,
• trudnymi doświadczeniami seksualnymi z przeszłości, które wracają w sytuacji bliskości,
• poczuciem utraty kontroli nad pornografią lub przygodnym seksem.

Warto pamiętać, że wizyta u seksuologa ma sens także wtedy, gdy nie doświadczasz żadnych wyraźnych trudności, a po prostu chcesz lepiej rozumieć swoją seksualność i bliskość.

Seksuolog, psycholog, psychoterapeuta, psychiatra: kto jest kim?

Pytanie „ do kogo pójść?” pojawia się bardzo często. Seksuolog może być lekarzem, psychologiem lub psychoterapeutą z dodatkowym przygotowaniem seksuologicznym. Lekarz seksuolog zajmuje się medycznymi aspektami seksualności – może oceniać stan zdrowia, zlecać badania, prowadzić leczenie, w tym farmakoterapię. Seksuolog będący psychologiem lub psychoterapeutą koncentruje się natomiast na psychologicznych i relacyjnych aspektach seksualności, wykorzystując rozmowę, psychoedukację oraz odpowiednio dobrane zalecenia i formy współpracy.

Psycholog zajmuje się szeroko rozumianym funkcjonowaniem psychicznym człowieka, może również prowadzić diagnozę psychologiczną, konsultacje i interwencję. Psychoterapeuta prowadzi psychoterapię,
czyli uporządkowany proces pracy nad trudnościami psychicznymi, emocjonalnymi, relacyjnymi lub związanymi z funkcjonowaniem, który w zależności od podejścia może obejmować pracę nad doświadczeniami oraz wzorcami z przeszłości. Psychiatra jest lekarzem, który diagnozuje i leczy zaburzenia psychiczne, także farmakologicznie.

W praktyce kompetencje tych specjalistów mogą się uzupełniać. Jeśli trudności seksualne wiążą się na przykład z depresją, działaniem leków, zaburzeniami hormonalnymi czy innymi czynnikami zdrowotnymi, seksuolog może zalecić konsultację z psychiatrą lub innym lekarzem. Przy dolegliwościach ze strony ciała pomocna może być także konsultacja ginekologiczna lub urologiczna. Trudności seksualne często mają charakter wieloczynnikowy – ich podłoże może być zarówno somatyczne, jak i psychologiczne, a oba te obszary mogą wzajemnie na siebie wpływać.

Nie musisz od początku wiedzieć, do którego specjalisty się zgłosić. Konsultacja seksuologiczna może być dobrym punktem wyjścia do określenia, czego potrzebujesz i jaka forma pomocy będzie w Twojej sytuacji najbardziej adekwatna.

Jak wygląda pierwsza wizyta u seksuologa? 

Pierwsze spotkanie to przede wszystkim rozmowa, a nie badanie fizykalne. Wizyta w gabinecie psychologiczno-seksuologicznym nie wymaga rozbierania się, ani poddawania badaniu intymnemu. Psycholog i psychoterapeuta nie są uprawnieni do przeprowadzania badań fizykalnych. Konsultacja zwykle zaczyna się od rozmowy o tym, co skłoniło Cię do wizyty i od kiedy towarzyszy Ci dana trudność.

Podczas pierwszej rozmowy specjalista zbiera wywiad, aby zrozumieć kontekst zgłaszanych trudności. Seksuolog może zapytać między innymi o to:

• od kiedy trwa trudność i czy pojawia się w każdej sytuacji, czy tylko w niektórych?
• jak wygląda Twoje życie seksualne obecnie, a jak wyglądało wcześniej?
• czy jesteś w związku i jak rozmawiacie o sprawach związanych z życiem intymnym?
• jak się czujesz ze swoim ciałem i jakie emocje towarzyszą Ci przed zbliżeniem?
• czy przyjmujesz leki, chorujesz przewlekle, jak śpisz i ile masz stresu?

Przebieg konsultacji u seksuologa może się różnić, bo każdy specjalista dopasowuje tempo i kolejność pytań do sytuacji pacjenta. Na koniec spotkania seksuolog postawi wstępne wnioski: powie, co prawdopodobnie wpływa na Twoje funkcjonowanie seksualne, jakie są możliwości pomocy i czy potrzebne są dodatkowe badania. Czasem wystarczą dwie, trzy konsultacje i konkretne zalecenia, a czasem proponowana jest dłuższa terapia. To Ty decydujesz o kolejnym kroku.

Jak się przygotować do wizyty?

Przygotowanie nie wymaga wiele. Nie musisz układać przemowy ani używać fachowych określeń: „nie wychodzi mi to” jest w zupełności wystarczającym początkiem rozmowy.

Jeśli mimo to zastanawiasz się, jak przygotować się do wizyty, pomyśl wcześniej o kilku sprawach: od kiedy trwa trudność, czy coś ją nasila lub łagodzi, jakie leki przyjmujesz na stałe oraz co chciałbyś lub chciałabyś osiągnąć. Możesz zapisać to w telefonie i przeczytać na głos, jeśli obawiasz się, że stres wymaże Ci wszystko
z głowy. Jeżeli masz wyniki badań, na przykład hormonalnych, weź je ze sobą.

Jeśli sam dojazd i czekanie w poczekalni budzą duże napięcie, pomagają proste techniki relaksacyjne: wydłużony wydech, rozluźnienie barków, kilka minut spokojnego oddechu przed wejściem. I jeszcze jedno: nie musisz podczas jednej rozmowy powiedzieć wszystkiego.

Wizyta w pojedynkę czy w parze?

Obie formy mają sens, a wybór zależy od tego, czego dotyczy trudność. Rozmowa w pojedynkę bywa lepszym startem, gdy sprawa dotyczy Twojej historii, wstydu, lęku albo doświadczeń sprzed obecnego związku. Łatwiej wtedy mówić otwarcie, bez oglądania się na reakcję drugiej osoby.

Wspólne spotkanie pomaga natomiast wtedy, gdy trudności pojawiają się w relacji – między partnerami: różnica potrzeb, unikanie rozmów o seksie, żal, presja wyniku. Wielu specjalistów zaprasza partnera także wtedy, gdy objaw dotyczy jednej osoby, ponieważ w terapii seksuologicznej zaangażowanie bliskiej osoby realnie przyspiesza zmianę: łatwiej o wzajemną akceptację i o wspólne rozwiązanie problemów. Częstym wyjściem jest model mieszany: konsultacja we dwoje, potem po jednym spotkaniu indywidualnym, następnie znów sesje wspólne.

Ile kosztuje wizyta u seksuologa prywatnie i jak wygląda dostęp w ramach NFZ?

Pytanie o to, ile kosztuje wizyta u seksuologa, pojawia się zwykle zaraz po pytaniu o przebieg spotkania.
W Mentali konsultacje seksuologiczne zaczynają się od 200 zł. Możesz skorzystać z nich online lub stacjonarnie we Wrocławiu. Cena obejmuje pełne spotkanie: rozmowę, wywiad i propozycję dalszych kroków.

A jak wygląda dostęp w publicznej ochronie zdrowia? Poradnie zdrowia psychicznego i poradnie seksuologiczne działają w ramach NFZ, jednak takich miejsc jest w Polsce niewiele, a czas oczekiwania bywa liczony w miesiącach. Wybór „NFZ czy prywatnie” sprowadza się więc najczęściej do tempa: świadczenie publiczne jest bezpłatne, ale trudniej o szybki termin i o regularne spotkania we własnym rytmie. Jeśli sprawa ciągnie się od dawna i odbiera Ci spokój, możesz skorzystać ze wsparcia seksuologa prywatnie i jednocześnie zapisać się w placówce publicznej.

Wizyta online czy w gabinecie?

Konsultacja seksuologiczna online ma tę samą strukturę jak spotkanie na miejscu: rozmowa, wywiad, wstępne wnioski i zalecenia. Dla wielu osób forma zdalna jest łatwiejszym pierwszym krokiem – pozwala odbyć konsultację z własnego domu, bez konieczności przychodzenia do gabinetu i czekania w poczekalni. Sprawdza się też przy pracy zmianowej, opiece nad dziećmi i mieszkaniu poza dużym miastem. Spotkanie
w gabinecie bywa z kolei wygodniejsze, jeśli w domu nie ma warunków na prywatną rozmowę albo kiedy zależy Ci na bezpośrednim kontakcie. Formę zdalną warto zamienić na stacjonarną wtedy, gdy potrzebna jest szczegółowa diagnostyka. Do rozmowy online przygotuj słuchawki, stabilny Internet i miejsce, w którym nikt Ci nie przerwie.

Dyskrecja i tajemnica zawodowa

Obawa, że ktoś się dowie, bywa większa niż sama trudność. Specjalista jest zobowiązany do zachowania poufności, a informacje przekazane podczas konsultacji oraz dokumentacja są objęte ochroną. Bez Twojej zgody informacje o konsultacji nie są przekazywane rodzinie, pracodawcy ani innym osobom. Wyjątki od poufności są ograniczone i wynikają z przepisów prawa, między innymi w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia. W gabinecie nie chodzi o ocenianie, ale o stworzenie bezpiecznej przestrzeni do rozmowy – również o tematach, o których trudno mówić na głos. Jeśli przychodzisz z partnerem, na początku współpracy specjalista ustala z Wami dodatkowe zasady dotyczące poufności, w tym sposób postępowania z informacjami przekazywanymi podczas spotkań indywidualnych i wspólnych.

W praktyce oznacza to, że możesz mówić o sprawach intymnych bez obaw, że staną się czyjąkolwiek wiedzą.

Kiedy nie warto czekać?

Warto udać się do seksuologa wcześniej niż później, ponieważ im dłużej unikasz konfrontacji z trudnością, tym silniejszy może stawać się lęk przed kolejną próbą. Nie odkładaj konsultacji, jeśli trudność utrzymuje się od kilku miesięcy, zaczynasz unikać bliskości, ból podczas stosunku się powtarza albo kwestie związane z seksualnością wyraźnie obniżają Twój nastrój i poczucie własnej wartości.

Sygnałem, że warto poszukać wsparcia, może być również sytuacja, gdy trudności związane z życiem intymnym zaczynają wpływać na relację, pojawia się poczucie utraty kontroli nad zachowaniami seksualnymi albo podczas bliskości powracają wspomnienia trudnych doświadczeń. Klasyfikacja ICD-11 opisuje dysfunkcje seksualne jako realne trudności zdrowotne wpływające na jakość życia, nie są one kwestią „słabości charakteru”. Pomoc u seksuologa jest procesem, w którym chodzi o konkretną zmianę i o poprawę jakości życia. Jeśli rozpoznajesz w tym opisie swoją sytuację, umów się na konsultację, pierwsza rozmowa często zdejmuje znaczną część napięcia.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy do seksuologa potrzebne jest skierowanie?

Do skorzystania z pomocy seksuologa w prywatnym gabinecie nie jest potrzebne skierowanie , wystarczy umówić termin. W ramach NFZ zasady dotyczące wizyty u seksuologa zależą od konkretnej poradni: część przyjmuje bez skierowania, część go wymaga, dlatego najlepiej dopytać przy zapisie. 

Czy seksuolog przyjmuje osoby bez partnera?

Tak, i jest to bardzo częsta sytuacja. Do seksuologa często zgłaszają się osoby bez partnera: z pytaniami o własne ciało, o orientację, z lękiem przed zbliżeniem, brakiem doświadczeń albo trudnością w wchodzeniu w relacje. Praca indywidualna daje przestrzeń na oswojenie tematu we własnym tempie, bez presji drugiej osoby.

Jak długo trwa wizyta?

Konsultacja indywidualna trwa zwykle około 50 minut, a wspólne spotkanie dwojga osób bywa nieco dłuższe. To wystarczająco dużo czasu, żeby opowiedzieć o sytuacji i usłyszeć wstępne wnioski. Liczba kolejnych spotkań zależy od tego, czego dotyczy trudność: czasem wystarczą dwie, trzy wizyty z konkretnymi zaleceniami.

Czy muszę od razu opowiedzieć o wszystkim?

Nie. Możesz zacząć od tego, co jest dla Ciebie najłatwiejsze, i powiedzieć wprost, że nie czujesz jeszcze  gotowości, aby mówić o pewnych sprawach. Seksuolog wspiera Cię w tempie nie naciska. Zaufanie w takiej rozmowie buduje się stopniowo, a milczenie o czymś przez pierwsze spotkania nie przeszkadza w pomocy.

Ile kosztuje wizyta?

W Mentali konsultacje seksuologiczne kosztują od 200 zł i odbywają się online albo stacjonarnie we Wrocławiu. Koszt obejmuje całe spotkanie: rozmowę, wywiad i omówienie dalszych możliwości. Jeśli potrzebne będą kolejne sesje, ich rytm i liczbę ustalasz wspólnie ze specjalistą.

Czy wizyta online jest równie skuteczna jak w gabinecie?

W przypadku rozmowy, poradnictwa i psychoterapii forma zdalna daje bardzo zbliżone możliwości pracy. Wybierz tę formę, przy której poczujesz się swobodniej, bo poczucie bezpieczeństwa ma tu duże znaczenie.

Źródła

• Światowa Organizacja Zdrowia, Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-11, rozdział dotyczący zdrowia seksualnego i dysfunkcji seksualnych.
• Światowa Organizacja Zdrowia, materiały na temat definicji zdrowia seksualnego.
• Zbigniew Lew-Starowicz, Violetta Skrzypulec-Plinta, „Podstawy seksuologii”, Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
• Polskie Towarzystwo Seksuologiczne, informacje o kwalifikacjach specjalistów i standardach pracy seksuologicznej.
• NHS, poradniki dotyczące zaburzeń erekcji, obniżonego libido i bólu podczas stosunku.
• Mayo Clinic, opracowania na temat dysfunkcji seksualnych u kobiet i mężczyzn.

Aleksandra Kałucka

Psycholożka ze specjalnością kliniczną i seksuolożka, absolwentka Uniwersytetu SWPS (podyplomowo seksuologia kliniczna i interwencja kryzysowa). Wspiera osoby dorosłe w trudnościach emocjonalnych oraz w obszarze zdrowia seksualnego.

Profil specjalisty