Spis treści
Objawy lęków nocnych
Lęki nocne występują zwykle w pierwszej połowie nocy a w przeciwieństwie koszmary senne obserwuje się w drugiej połowie snu. Epizody lęków nocnych trwają zazwyczaj krótko a po przebudzeniu nie pamięta tego doświadczenia.
Lęki nocne u dzieci
Lęki nocne są często obserwowane u osób w wieku dziecięcym. Objawy są podobne do tych, które obserwuje się i dorosłych:
- brak świadomości,
- oczy otwarte,
- występowanie krzyku,
- nadmierna potliwość ciała,
- przyspieszone bycie serca.
Lęki nocne u dorosłych
U dorosłych lęki nocne pojawiają się rzadziej, ale często mają bardziej złożone tło. Mogą współwystępować z innymi zaburzeniami psychicznymi i somatycznymi.
Osoba doświadczająca tego rodzaju lęku w trakcie epizodu nie jest w pełni świadoma i po przebudzeniu nie pamięta zdarzenia. Może mieć otwarte oczy, jednakże nie potrafi nawiązać kontaktu. W trakcie wypowiada niezrozumiałe słowa lub wykonuje gwałtowne ruchy.
Osoba w trakcie epizodu doświadcza intensywnego niepokoju związanego z poczuciem zagrożenia. Może doświadczać paniki. Występują reakcje charakterystyczne dla pobudzenia autonomicznego układu nerwowego, który jest odpowiedzialny za wyraźne objawy wegetatywne w reakcji na stres, takie jak przyspieszone bicie serca i pocenie się. Dorosły doświadcza także ogromnej dezorientacji.
Co robić w trakcie ataku?
- Nie budź osoby w trakcie snu ani jej nie uspokajaj – osoba jest nieświadoma i może wykazywać silne reakcje.
- Zadbaj o bezpieczeństwo (dziecka lub dorosłego) – zwróć uwagę na otoczenie, szczególnie w okolicach głowy.
- Bądź cierpliwy – atak minie samoistnie.
Lęki nocne – jak sobie radzić?
Leczenie lęków nocnych zależy od nasilenia objawów i przyczyn. U niektórych osób pomocne jest wprowadzenie zmian w codziennych nawykach, które możemy kontrolować samodzielnie. Ważne, aby spróbować na bieżąco korygować swoje nieprawidłowe zachowania w kontekście higieny snu.
W pierwszej kolejności warto zadbać o higienę snu. W praktyce oznacza to przestrzeganie regularnego zasypiania i wstawania, unikanie korzystania z urządzeń elektronicznych, czyli ochrona przed wystawieniem się na niebieskie światło na minimum pół godziny przed snem oraz stworzenie komfortowych warunków do wypoczynku. Sypialnię warto wywietrzyć przed pójściem spać i zadbać w niej o ograniczenie dostępu do światła np. poprzez użycie rolet zaciemniających w oknach. Równie istotne jest to, aby przed snem unikać ciężkostrawnych dań, jak i środków pobudzających m.in. kofeiny czy alkoholu.
W przypadku dzieci warto zwrócić uwagę na treści bajek telewizyjnych, szczególnie czy są one dostosowane do wieku. Nieodpowiednie treści mogą wpływać na pojawianie się lęków nocnych. Równie ważne jest nienarażanie dziecka na zbyt silne psychologiczne bodźce.
W życiu codziennym skutkiem lęków nocnych może być nie tylko obniżona jakość snu, ale także zmęczenie, drażliwość oraz pojawienie się lęku przed snem jako czynnością. Warto zaopiekować się przyczyny lęków nocnych a nie tylko ich skutkami.
Jakie leczenie na lęki nocne?
W zależności od przyczyny można także podjąć się leczenia niefarmakologicznego poprzez pracę ze specjalistą: psychologiem lub psychoterapeutą. Kluczowe jest jednak indywidualne podejście, ponieważ nocny lęk u dorosłych bywa sygnałem głębszych problemów psychicznych, a nie jedynie odizolowanym problemem, które są związane ze snem.
W większości przypadków zaleca się psychoterapię. Szczególnie wtedy, gdy lęki nocne są powiązane z nierozwiązanymi konfliktami psychicznymi lub są wynikiem traumatycznego wydarzenia. W tym celu stosuje się różne techniki psychoterapeutyczne. Nurt psychoterapii Gestalt proponuje różne strategie pracy ze snem.
W kontekście zaburzeń snu specjalista może także poprosić o poszerzenie diagnostyki lęku nocnego, aby zlecić dodatkowe badania. Przykładowo, neurolog dziecięcy lub dla osób dorosłych skieruje pacjenta na EEG wykonywane w czasie snu. EEG bada nieprawidłową aktywność elektryczną mózgu. Jest to szczególnie ważne w kontekście diagnozowania epilepsji (napadów padaczkowych), ale także zaburzeń snu.
Czasami stosuje się także wspierające leczenie farmakologiczne, zwłaszcza gdy współistnieją inne choroby psychiczne, na przykład nasilone zaburzenia lękowe lub PTSD (zespół stresu pourazowego, ang. post traumatic stress disorder).
